هرچقدر که شهرها بزرگ‌تر می‌شوند و پرجمعیت‌تر، مسئله‌ی حمل و نقل در آن‌ها به مشکلی جدی‌تر تبدیل می‌شود. شاید حدود پنجاه سال پیش مسئولان شهری فکر می‌کردند که راه حل مشکلات ترافیکی شهرها اضافه‌کردن اتوبان‌ها و بزرگ راه‌ها است تا مردم بتوانند با خودروهای شخصی هرچه سریع‌تر خودشان را به جایی که می‌خواهند برسانند. اما مدت‌ها است که نادرستی این فرضیه اثبات شده و شهرداری‌ها و متولیان ترافیک شهرها تلاش می‌کنند ناوگان و شبکه‌ی حمل و نقل عمومی را هرچه بیشتر توسعه دهند. اتوبوس‌ها با توجه به ابعاد مختلف و انعطاف‌پذیری بالایی که دارند یکی از جدی‌ترین نقش‌ها را در جابه‌جایی مردم میان مسیرهای مختلف ایفا می‌کنند. با وجود این نقش موثر، دیزلی بودن پیشرانه‌ی اتوبوس‌ها ( و به طور کلی درون‌سوز بودن آن‌ها) باعث شده تا هرقدر هم این اتوبوس‌ها در پاکیزه نگه‌داشتن هوای شهرها موثر باشند، نتوانند به گزینه‌ای کاملا پاک تبدیل شوند. با وجود پیشرفت تکنولوژی موتورهای دیزلی هنوز هم این پیشرانه‌ها مقادیر بالایی ذرات معلق و اکسید نیتروژن تولید می‌کنند که یکی از جدی‌ترین مواد آلاینده کلان‌شهرهای امروزی است. برای حل این مشکل دو راه پیش روی مهندسان قرار دارد: ترکیب این پیشرانه‌ها با نوع الکتریکی و یا تولید اتوبوس‌هایی کاملا برقی و بدون هیچگونه آلاینده. در این بین طراحی و ساخت اتوبوس‌های هیبریدی گزینه‌ی به‌مراتب در دسترس‌تری محسوب می‌شود. به طور کلی خودروهای هیبریدی خودروهایی هستند که موتور درون‌سوز (بنزینی، دیزلی، گازسوز، اتانول‌سوز و...) را در ترکیب با یک یا چند موتور برقی قرار می‌دهند تا ضمن استفاده از مزایای موتورهای برقی، پشتیبانی لازم برای شارژ کردن آن‌ها را از طریق موتورهای درون‌سوز فراهم کنند. البته این ایده‌ی جدیدی نیست و تقریبا از همان سال‌های ابتدایی که موتورهای درون‌سوز اختراع شدند پیش‌نمونه‌هایی از خودروهای هیبریدی ساخته شد. با این‌حال نزدیک یک قرن زمان لازم بود تا تکنولوژی این خودروها به پیشرفت لازم برسد و عملیاتی شود. حالا نزدیک به یک دهه است که اتوبوس‌های هیبریدی (برقی-دیزلی) هم راهی شهرهای اروپایی و کشورهای پیشرفته شده‌اند. به همین بهانه نگاهی داریم به 5 اتوبوس هیبریدی برتر جهان که از معتبرترین برندهای تولیدکننده‌ی اتوبوس روانه‌ی بازار می‌شوند:

1.ولوو 7900 هیبرید

سری 7900 پیشرفته‌ترین و مدرن‌ترین سری اتوبوس‌های شهری ولوو است. موتور 5.0 لیتری دیزلی در نظر گرفته شده برای این اتوبوس به جدیدترین تکنولوژی‌های موتورهای دیزلی مجهز شده تا بتواند استاندارد سخت‌گیرانه‌ی یورو 6 را پشت سر بگذارد. این پیشرانه 240 اسب بخاری در ترکیب با یک موتور برقی I-SAM 600 ولتی قرار گرفته که می‌تواند در بیشترین حالت 160 اسب بخار قدرت و 800 نیوتون‌متر گشتاور و در حالتی که به طور مداوم کار می‌کند 94 اسب بخار قدرت و 400 نیوتون‌متر گشتاور تولید کند. به‌کارگیری این اتوبوس در ناوگان حمل و نقل شهری می‌تواند به طور متوسط در هر سال از ورود 27 تن دی‌اکسید کربن به هوا جلوگیری کند، ضمن اینکه 7900 هیبرید نسبت به نمونه‌های معمولی 39% گازوئیل کمتری مصرف می‌کند که نیتجه‌ی آن علاوه بر صرفه‌جوئی در هزینه‌ها، کاهش تولید اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق نیز هست. این اتوبوس 12 متری ظرفیت 34 سرنشین به صورت نشسته و مجموعا 89 سرنشین را دارد و در کشورهای اروپایی چون انگلیس مورد استفاده قرار می‌گیرد.

2.اسکانیا سیتی‌واید هیبرید

سری سیتی‌واید یکی از سری‌ اتوبوس‌های شهری پایین‌رده‌ی معروف اسکانیا است که اولین‌بار در سال 2011 به بازار معرفی شد. این اتوبوس‌های شهری در انواع مختلف و با طولی بین 12 تا 18.3 متر تولید می‌شوند و بسته به بازار هر کشور از پیشرانه‌ها و امکانات خاصی استفاده می‌کنند. در سال 2014 اسکانیا از نمونه‌ی هیبریدی این اتوبوس پرده‌برداری کرد تا بتواند در رقابت رو به رشد اتوبوس‌های پاک و هیبریدی سهم خودش را حفظ کند. این اتوبوس هیبریدی علاوه بر آنکه استاندارد یورو 6 را دریافت کرده، می‌تواند 20 تا 25 درصد در کاهش مصرف سوخت اتوبوس موثر باشد. بسته به بازارهای مختلف اسکانیا پیشرانه‌های 250، 280 و 320 اسب بخاری دیزلی را برای این اتوبوس ارائه می‌کند که در ترکیب با موتور برقی 200 اسب بخاری قرار می‌گیرند. موتور برقی‌ای که در مواقع حرکت در شهر به تنهایی وارد عمل می‌شود و وقتی شارژ باتری‌های لیتیون یونی آن کاهش پیدا کرد، توسط موتور دیزلی شارژ می‌گردد. موتور دیزلی سیتی‌واید با سوخت بیودیزل ( نوعی گازوئیل اُرگانیک) هم سازگار است و سامانه هیبریدی آن نیز به گونه‌ای طراحی شده که بتواند اتوبوس را در مسیرهای خارج از شهر هم عملیاتی کند و به حداکثر سرعت 100 کیلومتر بر ساعت برساند.

3.مرسدس سیتارو هیبرید

سری سیتارو یا همان O530 یکی از مشهورترین سری اتوبوس‌های درون‌شهری مرسدس است که ده‌ها هزار دستگاه از آن در سرتاسر جهان به فروش رسیده است و از دو دهه‌ی پیش تاکنون مدل‌های جدید آن معرفی و بهینه‌سازی می‌شوند. یکی از گونه‌های این اتوبوس سیتارو G بلوتک هیبرید است که از نوع هیبریدی‌های سری است ( هیبریدی‌ها در دو گونه عمده سری و موازی ارائه می‌شوند، در گونه موازی موتور درون‌سوز می‌تواند به صورت مجزا عمل کند اما در هیبرید سری موتور درون‌سوز تنها نقش ژانراتور را ایفا می‌کند.) و به موتوری دیزلی چهار سیلندر 4.8 لیتر 214 اسب بخاری مجهز شده است. با این‌حال این پیشرانه نقش اصلی را ندارد بلکه چهار موتور الکتریکی که هرکدام 107 اسب بخار قدرت دارند در بخش عقبی جاسازی شده‌اند تا وظیفه حرکت درآوردن اتوبوس را بر عهده بگیرند. این در حالی است که در نمونه‌های عادی سیتارو یک موتور 6 سیلندر 12 لیتری برای آن پیش‌بینی شده که علاوه بر مصرف سوخت بیشتر، به مراتب آلاینده‌تر از موتور چهار سیلندر است. بدین‌ترتیب این اتوبوس هیبریدی 20 درصد از نمونه‌های دیزلی صرف کم‌مصرف‌تر است.

4.مان لیون هیبرید

این اتوبوس هیبریدی محصول مان در سال 2011 برنده جایزه زیست‌محیطی دولت آلمان شد و با به‌کارگیری آن در ناوگان حمل و نقل عمومی می‌توان تا 10 هزار لیتر گازوئیل در هر سال صرفه‌جویی کرد. کاهش 30 درصدی مصرف سوخت لیون هیبریدی، آن را به انتخابی بسیار به‌صرفه برای مدیریت شهری تبدیل می‌کند. طراحی خاص این اتوبوس آلمانی باعث شده تا بتوان باتری‌ها و سایر تجهیزات مرتبط با سامانه هیبریدی را در فضایی خارج از اتاق جاسازی کرد تا حداقل لطمه به ظرفیت مسافربری اتوبوس وارد شود. یکی از ویژگی‌های قابل توجه مان لیون هیبریدی، سیستم حرکت‌دهنده الکتریکی آن است که باعث می‌شود در مواقعی که اتوبوس قصد حرکت از ایستگاه را دارد، تنها موتور برقی وظیفه‌ی تامین انرژی مورد نیاز را بر عهده بگیرد و بدین ترتیب حرکت اتوبوس در این مواقع که معمولا پر سر و صداترین و آلاینده‌ترین زمان‌های فعالیت اتوبوس است، بی‌صدا و پاکیزه خواهد بود. پیشرانه دیزلی لیون هیبریدی از نوع 250 اسب بخاری و دارای استاندارد یورو 6 است که به 2 موتور 100 اسب بخاری برقی هم متصل شده است. داشتن 36 صندلی و قابلیت ایستادن 62 مسافر دیگر، ظرفیت نهایی لیون را به 98 مسافر رسانده که این اتوبوس را برای شهرهای پرجمعیت بسیار به‌صرفه و کاربردی نموده است.

5.رایت‌باس

رایت‌باس شرکتی ایرلندی است که محصولاتش را در بازار بریتانیا و ایرلند عرضه می‌کند. محصولات این شرکت معمولا با کمک فنی دایملر و ولوو طراحی و ساخته می‌شوند. اتوبوس‌های هیبریدی رایت‌باس از پیشرانه‌ی دیزلی 4.5 لیتری بهره می‌برند که به طور مستقیم به موتور برقی متصل شده و وظیفه‌ی شارژ کردن آن ها را بر عهده دارد. باتری‌های لیتیوم یونی، باتری‌های پیشرفته‌ای هستند که اجازه‌ی ذخیره‌سازی مقدار زیادی انرژی الکتریکی را برای به حرکت درآوردن اتوبوس و تامین قوای محرکه‌ی مورد نیاز آن فراهم می‌آورند. بهره‌بردن از تکنولوژی‌هایی مثل توقف/حرکت خودکار در ایستگاه‌ها یا پشت چراغ‌ قرمزها موتور دیزلی را خاموش می‌کند، باعث کاهش هرچه بیشتر مصرف سوخت می‌گردد. رایت‌باس تاکنون 700 اتوبوس درون‌شهری دیزلی را روانه‌ی خیابان‌های اروپا کرده و یکی از اصلی‌ترین تامین‌کنندگان اتوبوس‌های شهری انگلیس ( به‌خصوص اتوبوس‌های دو طبقه‌ی لندن) است.